Povodom informacija o porastu bruceloze na području Srednjobosanskog kantona, koja je tu endemski prisutna, iz Zavoda za javno zdravstvo Kantona Sarajevo poručuju građanima da je epidemiološka situacija u vezi s brucelozom na području Kantona Sarajevo pod kontrolom i da ne nema mjesta panici, te savjetuju kako da se zaštite od ove bolesti.
Prema Biltenu zaraznih bolesti Zavoda za javno zdravstvo Kantona Sarajevo, u prvih šest mjeseci ove godine registrovano je tek deset slučajeva bruceloze. Trenutni broj slučajeva bruceloze ne zahtijeva pojačane mjere za stanovništvo.
Bruceloza (u narodu poznata i kao Mediteranska groznica ili Malteška bolest) je zarazna bolest koja već decenijama predstavlja ozbiljan zdravstveni i ekonomski izazov u našoj regiji. Riječ je o zoonozi, bolesti koja se sa životinja prenosi na ljude.
Iako se o njoj najčešće govori u kontekstu stočarstva, bruceloza je prijetnja za cijelu zajednicu, a ključ njene kontrole leži u informisanosti i preventivnim mjerama.
Kako se bolest prenosi?
Brucelozu uzrokuju bakterije iz roda Brucella. Glavni rezervoari zaraze su domaće životinje: ovce, koze, goveda i svinje.
Prenos među stokom
Unutar stada, bolest se širi nevjerovatno brzo. Životinje se najčešće zaraze:
- Kontaktom sa zaraženim plodnim vodama, posteljicom ili pobačenim fetusom;
- Preko kontaminirane hrane, vode i pašnjaka;
- Sisanja mlijeka zaražene majke (mladunčad).
Prenos sa životinja na ljude
Najčešći putevi prenosa na čovjeka su:
- Konzumacija neprovjerenih mliječnih proizvoda: Konzumiranje sirovog (nepasterizovanog) mlijeka, svježeg sira ili kajmaka koji potiču od bolesnih životinja.
- Direktan kontakt: Ulazak bakterije kroz ogrebotine na koži ili sluzokožu tokom porođaja životinja, rukovanja posteljicom ili klanja zaražene stoke (najugroženiji su stočari, veterinari i mesari).
- Udisanje prašine: U objektima gdje borave zaražene životinje, bakterija se može naći u vazduhu ispunjenom osušenim izlučevinama.
Kako prepoznati simptome?
Najizrazitiji simptom kod životinja je pobačaj (abortus), najčešće u kasnoj fazi trudnoće. Pored toga, javlja se neplodnost, smanjena proizvodnja mlijeka, te oticanje zglobova i testisa kod mužjaka. Bolest desetkuje stada i nanosi ogromne finansijske gubitke farmerima.
Kod ljudi (bolest sa stotinu lica)
Simptomi kod ljudi mogu biti vrlo podmukli i podsjećati na teži oblik gripe, zbog čega se dijagnoza ponekad postavi kasno. Najčešće se javljaju:
- Visoka temperatura koja raste i opada (talasasta groznica), praćena obilnim noćnim znojenjem;Izražen umor, malaksalost i gubitak apetita;
- Bolovi u zglobovima, mišićima i leđima (koji mogu postati hronični).
- Važno je znati: Ako se ne liječi adekvatno antibioticima, bruceloza kod ljudi može preći u hronični oblik i izazvati trajna oštećenja zglobova, srca, jetre ili nervnog sistema.
Ključ je u prevenciji: Kako se zaštititi?
Pošto vakcina za ljude ne postoji, najbolji način borbe protiv bruceloze je prevencija kod životinja i oprez u ishrani.
Mjere za građane i potrošače
- Kuhanje ili pasterizacija mlijeka: Nikada ne treba konzumirati sirovo mlijeko nepoznatog porijekla. Proces pasterizacije ili prokuhavanja sigurno ubija bakteriju;
- Kupovati provjereno: Kupovati mliječne proizvode (naročito svježe sireve) isključivo od registrovanih proizvođača koji imaju dokaz da su im stada pod veterinarskim nadzorom.
Mjere za stočare i farmere
- Redovno testiranje (vađenje krvi): Saradnja sa veterinarskom službom i redovno provođenje obaveznih državnih programa testiranja stoke je prva linija odbrane;
- Oprez pri nabavci: Svaku novu životinju prije uvođenja u stado staviti u karantin i testirati na brucelozu;
- Higijena pri porođaju stoke: Prilikom asistiranja pri porođaju životinja obavezno koristiti zaštitne gumene rukavice, maske i kecelje;
- Pravilno uklanjanje otpada: Pobačene fetuse i posteljicu nikada ne ostavljati na otvorenom (kako ih ne bi raznijeli psi ili divlje životinje). Njih treba neškodljivo ukloniti (zakopati uz dezinfekciju ili spaliti) u dogovoru sa veterinarom.
Bruceloza nije problem pojedinca, već cjelokupnog društva. Odgovornim ponašanjem farmera koji kontrolišu zdravlje svojih stada, te oprezom potrošača pri izboru namirnica, širenje ove bolesti se može uspješno zaustaviti.
Zdravlje ljudi i zdravlje životinja su u ovom slučaju neraskidivo povezani.
